Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία

Ο όρος «μαθησιακές δυσκολίες» περιγράφει μια αναπτυξιακή διαταραχή, η οποία παρουσιάζεται με τη μεγαλύτερη συχνότητα κατά τη διάρκεια των σχολικών χρόνων. Οι μαθητές αυτοί φαίνονται να έχουν «ειδική» δυσκολία είτε στην ανάγνωση, στη γραφή, στην ορθογραφία και στα μαθηματικά ή και σε συνδυασμό αυτών. Ήδη από την προσχολική ηλικία γίνονται ξεκάθαρες οι πρώτες ενδείξεις της διαταραχής, είτε με τη μορφή οπτικοαντιληπτικών διαταραχών είτε με τη μορφή διαταραχών του λόγου.

Οι μορφές των μαθησιακών δυσκολιών αφορούν τύπους, δηλαδή: τη Δυσλεξία, τη Δυσαριθμησία, τη Δυσγραφία, τη Δυσορθογραφία και τις Κοινωνικο-Συγκινησιακές Διαταραχές:

ΔΥΣΑΡΙΘΜΗΣΙΑ

Ο όρος δυσαριθμησία αφορά τη διαταραχή σε έναν ή περισσότερους μηχανισμούς που εμπλέκονται στα μαθηματικά. Τα παιδιά με δυσαριθμησία έχουν δυσκολίες στην τέλεση απλών μαθηματικών πράξεων (εμμονή στο μέτρημα με τα δάχτυλα, μεγάλο διάστημα περισυλλογής), στην αντίληψη ποσοτήτων και μεγεθών, αδυναμία προσανατολισμού και συσχετισμών στα “αριθμητικά διαστήματα”, αδυναμία συγκράτησης πρόσφατων μαθηματικών θεμάτων και εννοιών, δυσκολίες προσανατολισμού στο χώρο, (μπερδεύουν συχνά το δεξιά και αριστερά), ξεχνάνε πρόσφατες μαθηματικές έννοιες, την προπαίδεια κ.α., δυσκολία στην επιλογή των απαραίτητων πράξεων για τη σωστή επίλυση προβλημάτων, ενώ η εξάσκηση και η μελέτη δε φέρνουν τα επιθυμητά αποτελέσματα.

ΔΥΣΓΡΑΦΙΑ

Ο όρος δυσγραφία αφορά τη διαταραχή της γραπτής έκφρασης. Τα παιδιά με δυσγραφία έχουν δυσκολίες στην κινητική δημιουργία της γραφής, στην ταχύτητα και τη χωρική οργάνωσή της, καθώς και στη διαμόρφωση των γραμμάτων. Φαίνονται επίσης να μην γνωρίζουν κανόνες ορθογραφίας, συλλαβισμού, παύσεων, να μην γνωρίζουν πότε πρέπει να χρησιμοποιούν κεφαλαία και πότε μικρά γράμματα, καθώς και γραμματικούς κανόνες. Τα κείμενά τους επίσης στερούνται ικανοτήτων καθαρής έκφρασης, καθώς και οργανωτικές ικανότητες στη θεματολογία και τη γραφή.

ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ

Ο όρος δυσορθογραφία αφορά μια ειδική διαταραχή μάθησης της ορθογραφίας που αντιμετωπίζουν μαθητές με φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης. Η διαταραχή αυτή μπορεί να εμφανίζεται σε συνδυασμό με διαταραχή της ανάγνωσης, δυσλεξία, αλλά υπάρχει και η περίπτωση να εμφανίζεται και ως η μόνη μαθησιακή δυσκολία. Τα παιδιά με δυσορθογραφία έχουν δυσκολίες στην φωνολογική επεξεργασία των λέξεων, πιθανές δυσκολίες στην τήρηση της ακουστικής εικόνας της λέξης χωρίς τήρηση των κανόνων ιστορικής ορθογραφίας, δυσκολίες στην αναγνώριση ή στην ανάλυση λέξεων στα συνθετικά τους, δυσκολίες στην εφαρμογή μορφημικής ορθογραφίας, δυσκολίες στις λέξεις τις οποίες δεν χρησιμοποιούν τόσο συχνά, καθώς και σε λέξεις στις οποίες δεν εφαρμόζονται ακριβείς γραφοφωνημικές αντιστοιχίες.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΣΥΓΚΙΝΗΣΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Ο όρος κοινωνικο-συγκινησιακές μαθησιακές δυσκολίες αφορά κοινωνικο-συγκινησιακές διαταραχές οι οποίες προκαλούνται από ειδικούς παράγοντες. Διαφέρουν από τις κοινωνικο-συγκινησιακές αντιδράσεις, οι οποίες αναπτύσσονται δευτερογενώς μετά από αποστερήσεις που δημιουργούνται ως αποτέλεσμα των μαθησιακών δυσκολιών.

ΔΥΣΛΕΞΙΑ

Η λέξη δυσλεξία ετυμολογικά απαρτίζεται από τις λέξεις «δυς» (δυσκολία) και «λεξια» – λόγος. Συνεπώς, η ίδια η λέξη μας παραπέμπει σε μαθησιακή δυσκολία η οποία συσχετίζεται σε δυσκολία με τις λέξεις.

Ο όρος δυσλεξία αφορά τη διαταραχή σε έναν ή περισσότερους μηχανισμούς που εμπλέκονται στη διαδικασία της ανάγνωσης. Η δυσλεξία είναι μια μαθησιακή δυσκολία, πράγμα που σημαίνει ότι εξαιτίας της καθυστερείται ή εμποδίζεται η εκμάθηση γραφής και ανάγνωσης από παιδιά που έχουν όλες τις ικανότητες και δυνατότητες. Πρόκειται για παιδιά με φυσιολογική ή ακόμη και ανώτερη νοημοσύνη, τα οποία δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα στην όραση ή ακοή, ζουν σε φυσιολογικά οικογενειακά και κοινωνικά περιβάλλοντα και φοιτούν κανονικά σε οργανωμένα σχολεία.

Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά εκείνα που σας δίνουν τις ενδείξεις ότι το δικό σας παιδί μπορεί να είναι δυσλεξικό;

  • Υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ της αναγνωστικής-ορθογραφικής επίδοσης του παιδιού και της νοητικής ικανότητάς του

  • Διακρίνονται έντονες δυσκολίες στην επεξεργασία των συμβόλων της γραπτής γλώσσας

  • Διακρίνεται έντονη ποιοτική και ποσοτική διαφορά στην ανάγνωση, μεταξύ του παιδιού και ενός φυσιολογικού αναγνώστη

  • Η αναγνωστική-ορθογραφική καθυστέρησή του δεν είναι αποτέλεσμα μιας γενικότερης μαθησιακής καθυστέρησης

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

  • Δυσκολία στη διάκριση διαφορετικών λέξεων, στις οποίες περιλαμβάνονται τα ίδια γράμματα (π.χ. ΤΗΣ – ΣΤΗ)

  • Δυσκολία στην ανάγνωση και προφορά ασυνήθιστων λέξεων

  • Προσθέσεις, παραλείψεις, αντικαταστάσεις, επαναλήψεις ή αντιμεταθέσεις γραμμάτων, συλλαβών ή λέξεων

  • Προβλήματα τονισμού, χρωματισμού ή στίξης

  • Ανάγνωση χωρίς ροή, συλλαβικά

  • Κατοπτρική ανάγνωση (π.χ. ΧΑ αντί για ΑΧ)

  • Χάσιμο της σειράς στη σελίδα ή στο κείμενο

  • Αντικαταστάσεις λέξεων με άλλες οι οποίες έχουν παρόμοιο σημασιολογικό περιεχόμενο (π.χ. ΣΚΟΤΕΙΝΟΣ-ΜΑΥΡΟΣ)

  • Ελλιπής κατανόηση του κειμένου

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΡΑΦΗΣ – ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ

  • Σύγχυση γραμμάτων τα οποία οπτικά μοιάζουν (π.χ. α με ο)

  • Σύγχυση γραμμάτων τα οποία μοιάζουν ακουστικά (π.χ. β με φ)

  • Προσθέσεις ή παραλείψεις γραμμάτων ή συλλαβών

  • Αναστροφές γραμμάτων ή συλλαβών (π.χ. «πέρτα» αντί για «πέτρα»)

  • Ατελής ευθυγράμμιση λέξεων πάνω στο χαρτί

  • Κατοπτρική γραφή

  • Παρατονισμοί ή παντελής έλλειψη τόνων και σημείων στίξης

  • Απουσία διαστημάτων μεταξύ των λέξεων μέσα στις προτάσεις

  • Απουσία κεφαλαίων γραμμάτων ή αδικαιολόγητη παρεμβολή τους ανάμεσα στα μικρά

  • Μουντζουρωμένα γραπτά, κακογραφία και ακαταστασία

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

  • Παρουσιάζονται διαφορές ανάμεσα στην πραγματική επίδοση στα γλωσσικά μαθήματα από την αναμενόμενη βάση της νοητικής ικανότητας

  • Δυσκολίες στη διάκριση αριστερού-δεξιού

  • Σύγχυση προς το κυρίαρχο χέρι

  • Δυσκολίες στην αντίληψη της διαδοχής, της σειράς και της κατεύθυνσης

  • Ακαταστασία, έλλειψη οργάνωσης και κινητική αδεξιότητα

  • Διακρίνονται προβλήματα οπτικής και ακουστικής μνήμης

  • Δυσκολία προσανατολισμού και αίσθησης χώρου-χρόνου

  • Περιορισμένο ενεργητικό λεξιλόγιο, χωρίς να υπάρχουν διαταραχές άρθρωσης ή ομιλίας

  • Συχνά είναι υπαρκτή μια διαφορά μεταξύ του πρακτικού και λεκτικού πηλίκου νοημοσύνης

  • Χαμηλή αυθόρμητη και δημιουργική ικανότητα γραφής

Εάν το παιδί σας αντιμετωπίζει μία ή συνδυασμό των πιο πάνω μαθησιακών δυσκολιών ελάτε να το αντιμετωπίσουμε μαζί. Για να μπορέσει το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες να ξεπεράσει ικανοποιητικά τα πιο πάνω συμπτώματα καθώς και για να επιτευχθεί η πλήρης ένταξή του στο σχολικό περιβάλλον, χρειάζεται έγκαιρη ειδική παιδαγωγική αντιμετώπιση.